Bodemleven voeden: regenwormen, schimmels en humus

In het kort

• Verzuring is slecht voor het bodemleven: onder pH 4,2 komt giftig aluminium vrij.
• In bosonderzoek gaf steenmeel meer regenwormen, fijne wortels en schimmels.
• Compost 10 kg per m³, moestuin 100 tot 200 gram per m², drijfmest 30 kg per m³.

Onder je voeten leeft van alles: regenwormen, schimmels en ander klein bodemleven. Samen breken ze plantenresten af. Wat daarvan overblijft, is humus: het donkere, organische deel van je grond. Hoe beter het bodemleven het heeft, hoe actiever je bodem. In dit artikel lees je wat het bodemleven in de weg zit en hoe lavameel kan helpen.

Wat zit er in je bodem?

Drie dingen zijn voor dit verhaal belangrijk:

• Regenwormen. Ze trekken plantenresten de grond in en mengen de bovenlaag.
• Schimmels. Een deel van de schimmels breekt strooisel af, zoals gevallen blad en dode plantenresten.
• Humus. Dit is wat het bodemleven van plantenresten overlaat. Humus kan zich binden aan klei, tot een zogeheten klei-humuscomplex.

Wat het bodemleven in de weg zit

Een belangrijk probleem is verzuring. Onderzoek van de KU Leuven in bossen laat zien wat er gebeurt als de bodem te zuur wordt. Onder een pH van 4,2 komt aluminium vrij. Dat is giftig voor planten en voor het bodemleven. In verzuurde bossen verdwijnen de regenwormen en groeien er minder fijne wortels.

Een bodem kan ook uitgeput raken. Dan zijn er in de loop van de jaren mineralen en sporenelementen uit verdwenen. Voor zo'n grond geven we een aparte dosering, verderop in dit artikel.

Wat onderzoek in bossen laat zien

In hetzelfde onderzoek kregen verzuurde bossen steenmeel: fijngemalen vulkanisch gesteente zoals basalt. Daarna kwamen er meer regenwormen, meer fijne wortels en meer schimmels die strooisel afbreken. Steenmeel werkt langzaam: het geeft zijn mineralen over tientallen jaren af.

Een eerlijke kanttekening: in dat onderzoek zijn basalt en ander vulkanisch steenmeel getest, geen diabas. Diabas heeft wel dezelfde chemische samenstelling als basalt. Meer hierover lees je op bossen.

Wat de producent over diabas lavameel zegt, sluit daarbij aan. Lavameel voedt het bodemleven en maakt de bodem actiever. Het vult de bodem aan met mineralen en sporenelementen. De basische component helpt de pH te stabiliseren. En het hoge aandeel kiezelzuur bevordert de vorming van klei-humuscomplexen. Lavameel is een bodemverbeteraar en geen meststof. Het verweert langzaam en werkt daardoor jaren door.

Lavameel in compost, mest en grond

Je kunt het bodemleven op verschillende plekken een steuntje geven:

• Compost: 10 kg lavameel per m³. Strooi het laag voor laag bij het opzetten van de hoop.
• Drijfmest: 30 kg per m³, tijdens het mixen. De put wordt homogener, ammoniak wordt gebonden en de mineralen gaan met de mest mee het land op. Een put van 400 m³ vraagt 12.000 kg. Door vaste mest gaat 25 kg per m³.
• Moestuin en border: 100 tot 200 gram per m². Strooi in het najaar of vroeg in het voorjaar en hark het in.
• Grasland: 1.000 kg per hectare per jaar. Volgens de producent bevordert lavameel ook klaver en andere vlinderbloemigen in grasland.
• Uitgeputte grond: eenmalig 4.000 kg per hectare, daarna 1.000 kg per hectare per jaar.

Voor de tuin is een emmer van 25 kg (€ 27,23, franco in Nederland) genoeg voor 125 tot 250 m². Voor grasland of een mestput is een bigbag van 1000 kg handiger.

Zo begin je

• Kies waar je begint: de moestuin, de composthoop, het grasland of de mestput.
• Reken uit hoeveel je nodig hebt met de doseringen hierboven. Voor een groter perceel helpen de rekenhulpen.
• Strooi op een rustige dag zonder harde wind. Fijn meel kan wegwaaien.
• Strooi liefst droog, vlak voordat er regen komt. De bui spoelt het meel de grond in.
• Strooi niet op bevroren, besneeuwde of drassige grond.
• Heb geduld. Lavameel werkt langzaam en jaren door. Het is geen snelle oppepper.

Meer tips voor de tuin lees je op tuin en moestuin.